SİZCE KAÇ TANE “DÜNYANIN YEDİ HARİKASI” VAR? BİR.. İKİ.. YANILDINIZ!

Dünyanın yedi harikası olduğunu biliriz. Ama hangi yedi harika? Antik çağlara ait olanlar mı? Yeni olanlar mı? Yoksa doğanın yedi harikası mı? Dahası var mı? Peki ama bunlar nedir, farkları nelerdir ve daha önemlisi bunların 7 harika olduklarına kim ve nasıl karar veriyor? Geçmişten günümüze uzanan bu dünyanın yedi harikası geleneğine gelin birlikte bakalım.

Antik Dönemde Dünyanın Yedi Harikası

Milattan önce 4. yüzyılda Yunanlıların yaptığı fetihlerin bir sonucu olarak dönemin turistleri olan Yunanlı gezginler Mısır, Fars ve Babil medeniyetlerine gitme imkanı buluyorlar. Buralarda gördükleri insan yapımı eserlerden çok etkileniyorlar ve bunları listelemeye başlıyorlar. Gezdikleri bölgeler sınırlı olduğu için listelerine giren eserler sadece Akdeniz ve Mezopotamya bölgelerinde bulunanlar oluyor.

O dönemde bunlara “harikalar” demiyorlar, bunun yerine “görülecek şeyler” diyorlar. “Harikalar” kavramı daha sonra kullanılmaya başlanıyor. Gezginlerin oluşturdukları bu görülecek yerler listeleri o dönemin gezi rehber kitapları niteliğinde.

Birçok gezgin tarafından hazırlanmış listelerin varlığı bu listeleri referans göstererek yazılmış olan kitaplar ve şiirlerden anlaşılıyor. Tarihçi Heredot ve Cyrene’li Callimachus tarafından yapılmış listelerin orijinalleri ise uzun süre korunabilmiş ama maalesef günümüze ulaşamamış.

Gezginlerin listelerinde yer almış olan yedi eser farklı zamanlarda inşa edilmiş ve farklı zamanlarda yok olmuş. Yedi eserin tamamının aynı anda var oldukları süre altmış yıldan daha kısa. Dönemin gezginlerinden hepsini gezme imkanını sadece bu kısa süre içinde yaşamış olanlar bulabilmiş. Bize gelince sadece bir tanesini görebilme imkanına sahibiz o da bayağı harap olmuş haliyle.

Antik dünyanın yedi harikası ya gören ya da görenlerin anlattıklarını yorumlayan ressamlar tarafından görselleştirilmiş.

Keops Piramiti ( Büyük Giza Piramiti )

Büyük-giza-piramiti-keops-antik-dünyanın-yedi-harikası
Büyük Giza Piramiti (Keops Piramiti)
Görselin kaynağı : By Berthold Werner – Own work, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=12121691

Mısır’da bulunan Keops Piramiti, antik dünyanın yedi harikasından günümüze ulaşmayı başarabilmiş olan tek yapı. Giza kentindeki üç piramitten en büyük ve en eski olanı. 146.7 metre yüksekliği ile 1311 yılına kadar dünyanın en yüksek binası.

Listeleri yapan gezginlerin döneminde tüm yüzeyi beyaz taşlarla kaplıymış ancak bugün yüzey kaplaması tamamen kaybolmuş. Eski ihtişamını kaybetmiş olsa da bugün hala merak uyandırmaya ve günümüz turistlerini kendisine çekmeye devam ediyor.

Babil’in Asma ( Asılı ) Bahçeleri

Babilin-asma-bahçeleri-antik-dünyanın-yedi-harikası
Babil’in Asma Bahçeleri
Görselin kaynağı : By Maarten van Heemskerck – http://www.plinia.net/wonders/gardens/hgpix1.html, Public Domain, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=65909

Bugünkü Irak topraklarında bulunan Babil’in Asma Bahçeleri’nden gezginlerin listelerinde bahsediliyor. Ancak varlığına dair hiçbir arkeolojik kanıt bulunamadığı için gerçek olup olmadığı en çok tartışılan eser.

Yükseltilerek oluşturulmuş taraçalar ile bir dağ görüntüsü verilmiş ve ağaç ve bitkilerle yeşillendirilerek oluşturulmuş bir bahçe. Görüntüsü sanki havada asılı duruyormuş gibi olduğu için Asma Bahçe ya da tam karşılığıyla Asılı Bahçe denmiş. Döneminin ileri bir mühendislik eseri. Görenlerden ulaşan anlatıların sonucunda yeryüzündeki cennet temsili haline gelmiş.

Artemis Tapınağı

Artemis-tapınağı-antik-dünyanın-yedi-harikası
Artemis Tapınağı
Görselin kaynağı : By Philip Galle – From en:wikipedia., Public Domain, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=65919

Bizim topraklarımızda, Selçuk yakınlarındaki Efes’te bulunan tapınak Tanrıça Artemis için yapılmış. Dönemin gezginleri tarafından diğer harikaları gölgede bırakacak kadar ihtişamlı bulunmuş.

Değişik sebeplerle birkaç kere harap olup yeniden yapılmış olsa da bugünkü kazı alanında geride kalan sadece birkaç tane sütun var.

Artemis-tapınağı-antik-dünyanın-yedi-harikası
Artemis Tapınağından günümüze kalanlar
Görselin kaynağı : By FDV – Own work, CC BY-SA 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=65764603

Zeus Heykeli

Zeus-heykeli-antik-dünyanın-yedi-harikası
Zeus Heykeli
Görselin kaynağı : By Quatremère de Quincy – Kansalliskirjasto, Public Domain, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=9836045

Yunanistan’da bulunan Zeus Heykeli kapalı bir alanda bulunan devasa yapısı ile görenleri hayran bırakmış. Zeus’u otururken gösteren 12.4 metre yüksekliğindeki heykel Zeus Tapınağının içinde yapılmış ve Zeus’un başı tapınağın tavanına kadar geliyormuş.

391 yılında bu tapınak kapatılmış ve içindeki dev Zeus Heykeli sökülüp İstanbul’a yani o zamanki Konstantinopolis’e taşınıp yeniden inşa edilmiş. Ancak burada da şansı yaver gitmemiş ve 475 yılında çıkan yangında yok olmuş.

Kral Mausolos’un Mezarı ( Halikarnas Mozolesi )

Halikarnas-mozolesi-kral-mausolosun-mezarı-antik-dünyanın-yedi-harikası
Kral Mausolos’un Mezarı – Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesindeki temsili mozole
Görselin kaynağı : By Jona Lendering – Livius.org Provided underCC0 1.0 Universal license (notice under the photograph in the description page of the photograph). Retouched by the uploader., CC0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=74801265

Yine bizim topraklarımızda Bodrum’da bulunuyor. Kral Mausolos için yapılmış bir anıt mezar. 55 metre civarında olduğu tahmin edilen yüksekliği ile devasa boyutta bir yapı.

Depremler sonucunda yıkılmış. Haçlı Şövalyeleri bugünkü Bodrum kalesini yaparken inşaatte Halikarnas Mozalesi’nin harabesindeki taşları kullanmış.

Rodos Heykeli

Rodos-Heykeli-Antik-Dünyanın-Yedi-Harikası
Rodos Heykeli
Görselin kaynağı : By from en:wp, Public Domain, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=90250

Yunanistan’ın Rodos adasında bulunan güneş tanrısı Helios’un heykeli. Yaklaşık 33 metre olan yüksekliği ile antik dönemin en yüksek heykeli. Şekli ve yeri konusunda betimleyenler arasında bir fikirbirliği yok. Bu nedenle ressamların yaptığı temsili resimlerinde oldukça farklı görüntüleri var.

Rodos-heykeli-antik-dünyanın-yedi-harikası

Rodos Heykeli
Görselin kaynağı : By gravure sur bois de Sidney Barclay numérisée Google – ouvrage Voyage aux Sept merveilles du monde Augé de Lassus, Public Domain, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=4457296

Antik dünyanın yedi harikası arasında ömrü en kısa olan eser Rodos Heykeli. Ömrü 60 yıldan kısa olmuş ve bir deprem sırasında yıkılmış.

İskenderiye Feneri

İskenderiye-feneri-antik-dünyanın-yedi-harikası
İskenderiye Feneri
Görselin kaynağı : By Prof. Hermann Thiersch (1874–1939) – Hermann Thiersch, Public Domain, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=42458833

Mısır topraklarında İskenderiye’nin karşısındaki Faros ( Pharos ) adasında limana yanaşan gemilere yok göstermek için yapılmış. Toplam yüksekliğinin 100 metreden fazla olduğu tahmin ediliyor. Yüzyıllar boyunca dünyanın en yüksek birkaç yapısından biri olmuş ama o da depremlere dayanamamış.

Dünyanın 7 Yeni Harikası

Dünyanın yedi harikasını listeleme konusunda uzunca bir suskunluk dönemi var. Ondokuzuncu yüzyıl ile yirminci yüzyıl başlarında orta çağ dünyasının yedi harikasını belirleme konusunda bazı girişimler olmuş ama pek hayat bulamamışlar.

2000 yılına gelindiğinde ise İsviçre’de bulunan New7Wonders ( Yeni7Harika) Vakfı dünyanın yeni yedi harikasını belirlemek üzere bir girişim başlatıyor. Dünyadaki 200 tane anıtı online halk oylamasına açıyor. İnternet ve telefon aracılığıyla 100 milyondan fazla oy kullanılıyor. Kampanya ve oylama dönemi 2007 de sona eriyor ve sonuçlar açıklanıyor.

Ancak oyların kullanım şekli, ülkelerin kendi adaylarının oylarını artırmak için yaptıkları çalışmalar, vb nedeniyle seçimin bilimsel ve objektif olmadığı konusunda birçok tartışma çıkıyor. UNESCO bu süreçte dünya mirası listesine girmiş tüm anıtlara eşit mesafede durduğunu açıklayarak kendisini bu seçimin dışında tutuyor.

Bu oylamada ilk yediye giren anıtlar şunlar:

Çin Seddi

Çin-seddi-dünyanın-yeni-yedi-harikası
Çin Seddi
Görselin kaynağı : By Jakub Hałun – Own work, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=6909926

Savunma, taşımacılık, ülkeyi politik olarak birleştirme, sınır belirleme gibi birçok amaçla kullanılmış olan dünyanın en uzun duvarı. Yıkılmış kısımlarıyla birlikte uzunluğu 8850 km. Ülkemizin batıdan doğuya uzunluğunun 2875 km olduğunu düşünürsek duvarın toplam uzunluğu yan yana üç tane Türkiye kadar. Bugün ayakta kalan kısmın uzunluğu bile 2500 km.

Farklı zamanlarda, farklı hanedanlıklar tarafından farklı amaçlarla yaptırılan bir duvarlar serisi. Yapımı milattan önce 221’de başlayıp milattan sonra 1644’e kadar sürmüş. Kesintili dönemleri olsa da toplamda 1865 yıl süren bir inşaat! Günümüze sağlam ulaşan kısmı inşaatin son üçyüz yılında Ming Hanedanlığı tarafından yaptırılan bölümleri.

Petra

Petra-dünyanın-yeni-yedi-harikası
Petra
Görselin kaynağı : By Susanahajer, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=35798017

Ürdün’de bulunan bir antik kent. Kayalara oyularak oluşturulmuş. Kente ulaşım oldukça zor. Kayalardan oyulmuş 1.2 km uzunluğunda Siq adı verilen dar ve yüksek bir geçitten ulaşılabiliyor. Kayaların rengi nedeniyle Gül Şehir olarak da anılıyor.

Kurtarıcı İsa Heykeli

Kurtarıcı-isa-heykeli-dünyanın-yeni-yedi-harikası
Kurtarıcı İsa Heykeli
Görselin kaynağı : By Gustavo Facci from Argentina – Flickr, CC BY-SA 2.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=18572850

Brezilya’nın karnavallarıyla ünlü şehri Rio Di Janeiro’da bulunan Corcovado dağı üzerine inşa edilmiş. Tüm şehrin tepeden görülebildiği dağın yüksekliği 710 metre, heykel ise kaidesiyle birlikte 38 metre yükseklikte. 1931 yılında tamamlanmış olan bu heykel Rio Di Janeiro’nun sembolü haline gelmiş.

Machu Picchu

Machu-Picchu-dünyanın-yeni-yedi-harikası
Machu Picchu
Görselin kaynağı : Public Domain, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=1264337

Bugünkü Peru topraklarında bulunan bu antik şehir İnka medeniyetini bize tanıtıyor. And dağlarında 15. yüzyılda kurulduğu düşünülen Machu Picchu bu güne kadar çok iyi korunmuş.

200 den fazla merdiven sistemi ile birbirine bağlanmış taş yapılardan oluşmuş. Tarım alanı olarak kullanılan taraçalar yapmışlar. Machu Picchu sulama sistemleri ve inşaat yöntemleriyle dönemi için ileri bir mühendislik örneği.

Chichen Itza

Chichen-Itza-dünyanın-yeni-yedi-harikası
Chichen Itza
Görselin kaynağı : By Raymond Ostertag – Self-photographed, CC BY-SA 2.5, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=1731192

Meksika’nın Yukatan yarımadasında Maya’lara ait bir antik şehir. Kukulkan Piramiti ve Caracol isimli gözlemevi bu şehirde inşa edilmiş. Piramitten elde edilen bilgiler ve gözlemevinin varlığından anlaşılacağı üzere bu kent Mayaların astronomi alanında çalışmalar yaptıkları bir merkez.

Kolezyum

Kolezyum-dünyanın-yeni-yedi-harikası
Kolezyum
Göreselin kaynağı : By AlexanderVanLoon – Own work, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=29504797

İtalya’nın başkenti Roma’da bulunan Kolezyum gladyatör dövüşlerinin, gösterilerin, tiyatroların, infazların yapıldığı bir arena, bir anfitiyatro. Roma İmparatorluğunun sembolü olarak kabul edilen Kolezyum 80 yılında tamamlanmış. Daha sonraki yüzyıllarda ihtiyaca binaen barınak, iş ve alışveriş merkezi, dini ve askeri amaçlar gibi farklı konularda da kullanılmış.

Tac Mahal

Tac-Mahal-dünyanın-yeni-yedi-harikası
Tac Mahal
Görselin kaynağı : By Matthew T Rader – The Taj Mahal main building Own work, CC BY-SA 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=88587905

Hindistan’ın Agra şehrinde bulunan görkemli bir anıt mezar. 1654 yılında tamamlanan bu anıtı Babür imparatoru Şah Cihan genç yaşta ölen karısı için yaptırmış. 1.2 hektarlık alana yayılmış bir bahçe içinde yer alan Tac Mahal İslam mimarisinin güzel bir örneği.

Dünyanın bir diğer 7 yeni harikası

New7Wonders ( Yeni7Harika) Vakfı tarafından yapılan seçim çalışmaları sürerken bir başka seçim daha yapılıyor.

Bu sefer seçenler halk değil. Amerika’daki ulusal bir gazete olan USA Today gazetesi ile Good Morning America isimli bir televiyon programı. 2006 yılında 6 tane jüri üyesi ile “Yeni Yedi Harika” seçimi yapmış ve yayınlamışlar.

Birçok tartışmaya sebep olup pek kabul görmese de buna göre dünyanın yedi yeni harikası şunlar:

  • Potala Sarayı, Tibet
  • Kudüs’ün Eski Şehri, İsrail ve Filistin
  • Polar Ice Caps, Kutup bölgeleri
  • Papahanaumokuakea Doğal Deniz Alanı, Hawaii
  • İnternet
  • Yukatan’daki Maya harabeleri, Meksika
  • Serengeti ve Masai Mara milli parklarındaki büyük göç, Tanzanya ve Kenya

Dünyanın yedi doğal harikası

Tabii ki dünyanın yedi doğal harikası da tek listeyle sınırlı değil.

CNN tarafından seçilen yedi doğal harika

CNN 1997’de yeni yedi doğa harikasının aşağıdakiler olduğunu duyurmuş.

  • Kuzey ve güney kutup bölgelerinde görülen kutup ışıkları
  • Arizona’daki büyük kanyon, ABD
  • Queensland sahilindeki Büyük Bariyer Resifi, Avustralya
  • Rio de Janeiro Limanı, Brezilya
  • Everest Dağı
  • Paricutin Yanardağı, Meksika
  • Viktorya Şelalesi, Zambiya ve Zimbabve sınırında

New7Wonders ( Yeni7Harika) Vakfı girişimiyle seçilen yedi doğal harika

New7Wonders ( Yeni7Harika) Vakfı tarafından dünyanın 7 yeni doğal harikasını belirlemek üzere bir halk oylaması yapılıyor. 2011 yılında tamamlanan oylama sonucuna göre dünyanın yedi doğal harikası şunlar:

  • Iguazu Şelaleleri, Arjantin-Brezilya sınırında
  • La Hong Körfezi, Vietnam
  • Jeju Adası, Güney Kore
  • Puerto Princesa Yeraltı Nehri, Filipinler
  • Masa Dağı, Güney Afrika
  • Komodo Adası, Endonezya
  • Amazon Yağmur Ormanları, Güney Amerika

Dünyanın diğer yedi harikaları

Yedi harika belirleme geleneği yeniden canlanınca birçok kurum farklı farklı alanlarda dünyanın yedi harikasını belirlemeye başlıyorlar. Bunlardan bazı örnekler şunlar:

Modern dünyanın yedi harikası

Amerika İnşaat Mühendisleri Odası 1999’da modern dünyanın 7 harikası listesini yayınlıyor. 20. yüzyılda yapılmış olan inşaat mühendisliği açısından önemli yapıtları içeren liste şöyle:

  • Manş Tüneli, Birleşik Krallık ile Fransa arasındaki tünel
  • CN Kulesi, Kanada
  • Empire State Binası, ABD
  • Golden Gate Köprüsü, ABD
  • Itaipu Barajı, Brezilya-Paraguay sınırı
  • Delta ve Zuiderzee Projeleri – Hollanda
  • Panama Kanalı, Panama

Yedi yeni şehir harikası

New7Wonders (Yeni7Harika) Vakfı yedi yeni şehir harikası seçimi için kampanya ve oylama çalışması yapıyor ve bu seçim 2014 yılında tamamlanıyor. Sonuçlar şöyle:

  • Durban, Güney Afrika
  • Vigan, Filipinler
  • Havana, Küba
  • Kuala Lumpur, Malezya
  • Beyrut, Lübnan
  • Doha, Katar
  • La Paz, Bolivya

Ve diğerleri

Elbetteki listeler bunlarla da sınırlı değil. Dünyanın yedi sualtı harikası, dünyanın yedi sanayi harikası, vb şekilde uzayıp gidiyor.

You may also like...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir